Các điểm mới của thông tư số 20/2026/TT-BTC về thuế TNDN

[Đức Thịnh1]

Thông tư số 20/2026/TT-BTC, được Bộ Tài chính ban hành ngày 12/03/2026, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc hệ thống hóa và cập nhật các quy định về Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) tại Việt Nam. Có hiệu lực ngay từ ngày ban hành và áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2025, Thông tư này thay thế hoàn toàn hai văn bản cốt lõi trước đây là Thông tư số 78/2014/TT-BTC và Thông tư số 96/2015/TT-BTC.

Các thay đổi trọng tâm bao gồm: thắt chặt quy định về hồ sơ chứng minh chi phí được trừ (đặc biệt là các khoản chi liên quan đến giảm phát thải và thanh toán ủy quyền qua nhân viên); làm rõ thời điểm xác định doanh thu tính thuế cho các loại hình kinh doanh đặc thù; mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các doanh nghiệp nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử và nền tảng số; và đơn giản hóa thủ tục hành chính thông qua việc bãi bỏ nhiều quy định chồng chéo tại các văn bản cũ.


--------------------------------------------------------------------------------

Chi tiết các thay đổi trọng yếu về hồ sơ chi phí được trừ​

Thông tư 20/2026/TT-BTC quy định chi tiết hơn tại Điều 3 về các loại giấy tờ, chứng từ cần thiết để một khoản chi được công nhận là hợp lý.

1. Chi phí đào tạo và tài trợ​

• Đào tạo nghề nghiệp: Yêu cầu bắt buộc phải có hợp đồng lao động hoặc quy chế tài chính quy định rõ khoản chi; quyết định cử đi học; hồ sơ đăng ký và văn bằng/chứng chỉ hoặc giấy xác nhận kết quả.
• Các khoản tài trợ (giáo dục, y tế, thiên tai...): Bắt buộc phải có Biên bản xác nhận khoản tài trợ theo Mẫu số 01/TNDN ban hành kèm theo Thông tư này.

2. Các trường hợp chi phí đặc thù không tương ứng doanh thu trong kỳ​

Thông tư cho phép tính vào chi phí được trừ đối với một số trường hợp rủi ro hoặc đầu tư chưa phát sinh doanh thu ngay:

• Đấu thầu: Chi phí tham gia đấu thầu nhưng không trúng thầu (cần hồ sơ mời thầu, dự thầu, kết quả lựa chọn).
• Nghiên cứu & Phát triển: Chi phí nghiên cứu thị trường, sản phẩm mới nhưng không thành công hoặc dừng triển khai (cần báo cáo nghiên cứu theo quy định tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP).
• Hạ tầng khu công nghiệp: Chi phí thuê đất, quản lý hạ tầng khi chưa có hoạt động sản xuất kinh doanh (cần Giấy chứng nhận đầu tư và hợp đồng thuê đất rõ ràng).
• Tài sản cho thuê: Chi phí khấu hao trong thời gian chưa có khách thuê.
• Giai đoạn thành lập/giải thể: Chi phí khởi tạo doanh nghiệp, chi phí khôi phục sau tạm ngừng hoặc hoàn trả hiện trạng khi chấm dứt hoạt động.

3. Xử lý hàng tồn kho và tài sản hư hỏng​

Hồ sơ yêu cầu rất chặt chẽ để tránh trục lợi:

• Quyết định hủy hàng hóa/tài sản của người có thẩm quyền.
• Biên bản kiểm kê ghi rõ nguyên nhân, chủng loại, giá trị.
• Quyết định thành lập Hội đồng xử lý và quyết định xử lý cuối cùng của Hội đồng.
• Riêng đối với phế liệu, phế phẩm trong sản xuất: Cần biên bản xác định việc hủy do doanh nghiệp lập và đại diện pháp luật chịu trách nhiệm.

4. Chi phí giảm phát thải nhà kính (Net Zero)​

Lần đầu tiên, các khoản chi liên quan đến giảm phát thải và trung hòa các-bon được quy định rõ ràng. Để được trừ, doanh nghiệp phải có:

• Quyết định thực hiện giảm phát thải của người có thẩm quyền.
• Hồ sơ dự án hoặc đề án cụ thể liên quan đến việc giảm phát thải/giảm ô nhiễm gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh.

5. Ủy quyền thanh toán không dùng tiền mặt qua nhân viên​

Đối với các khoản chi từ 05 triệu đồng trở lên do nhân viên mua hộ hàng hóa, dịch vụ cho doanh nghiệp:

• Phải có quy chế nội bộ cho phép việc ủy quyền này.
• Hóa đơn, chứng từ hợp lệ.
• Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt của nhân viên trả cho người bán.
• Chứng từ doanh nghiệp thanh toán lại cho nhân viên bằng hình thức không dùng tiền mặt.

--------------------------------------------------------------------------------

Thời điểm xác định doanh thu tính thuế​

Thông tư bổ sung các quy định cụ thể nhằm thống nhất thời điểm ghi nhận doanh thu:

Đối tượng/Hoạt động	Thời điểm xác định doanh thu
Hàng hóa xuất khẩu	Ngày chuyển giao quyền sở hữu theo hợp đồng (hoặc theo pháp luật hải quan nếu hợp đồng không quy định).
Vận tải hàng không	Thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ vận chuyển.
Xây dựng, lắp đặt (cả đóng tàu)	Thời điểm nghiệm thu, bàn giao (không phân biệt đã thu tiền hay chưa).
Cung cấp điện, nước	Ngày xác nhận chỉ số công tơ ghi trên hóa đơn.
Chuyển nhượng vốn (DN nước ngoài)	Thời điểm chuyển quyền sở hữu vốn.
Chứng khoán phái sinh (HĐ tương lai)	Thời điểm khớp lệnh hoặc thời điểm hợp đồng đáo hạn.

--------------------------------------------------------------------------------

Nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp nước ngoài (Điều 7)​

Thông tư tập trung vào các mô hình kinh doanh hiện đại và các giao dịch xuyên biên giới:

• Thương mại điện tử và Nền tảng số: Khẳng định tất cả doanh nghiệp nước ngoài kinh doanh dựa trên nền tảng số tại Việt Nam đều thuộc đối tượng áp dụng thuế TNDN, bất kể có cơ sở thường trú hay không.
• Tái cơ cấu nội bộ tập đoàn:Miễn thuế đối với các giao dịch tái cơ cấu sở hữu trong nội bộ nếu:
  • Không làm thay đổi công ty mẹ tối cao.
  • Không phát sinh thu nhập.
  • Đảm bảo các điều kiện về giá trị ghi sổ và kế thừa nghĩa vụ.
• Phương pháp tính: Thuế = Doanh thu x Tỷ lệ %. Trường hợp hợp đồng hỗn hợp không tách riêng được giá trị, áp dụng tỷ lệ % cao nhất cho toàn bộ giá trị hợp đồng.

--------------------------------------------------------------------------------

Quản lý vốn đầu tư mở rộng và Quỹ Khoa học & Công nghệ​

• Vốn dự án mở rộng: Doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản về số vốn đăng ký đầu tư dự án mở rộng cùng lúc với thời điểm nộp Tờ khai quyết toán thuế TNDN.
• Tài sản từ Quỹ KH&CN:Trường hợp tài sản cố định hình thành từ Quỹ KH&CN chưa hết hao mòn nhưng chuyển sang phục vụ sản xuất kinh doanh:
  • Phần giá trị còn lại phải tính vào thu nhập khác.
  • Doanh nghiệp đồng thời được trích khấu hao phần giá trị này vào chi phí được trừ.

--------------------------------------------------------------------------------

Quy định chuyển tiếp và Hiệu lực thi hành​

1. Hiệu lực và thay thế​

• Có hiệu lực từ 12/03/2026, áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2025.
• Thay thế hoàn toàn Thông tư 78/2014/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC.
• Bãi bỏ nhiều điều khoản tại các Thông tư khác (103/2014, 119/2014, 151/2014, 130/2016, 25/2018, 67/2022, 83/2016, 128/2011) để đơn giản hóa thủ tục.

2. Quy định chuyển tiếp cho kỳ tính thuế 2025​

• Khoản chi phát sinh trước ngày 12/03/2026: Nếu đã có quy định tại Thông tư 96/2015/TT-BTC thì tiếp tục thực hiện theo Thông tư đó.
• Khoản chi mới theo Thông tư 20/2026 (chưa có tại Thông tư 96): Sử dụng hóa đơn, chứng từ theo quy định pháp luật.
• Thanh toán không dùng tiền mặt và chuyển nhượng vốn: Áp dụng theo các mốc thời gian của Nghị định 320/2025/NĐ-CP (từ ngày 15/12/2025).

Nguồn: Phạm Thịnh tổng hợp.