Hệ thống quản lý thuế đối với hơn 5 triệu hộ kinh doanh tại Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. Theo lộ trình mới, hình thức nộp thuế khoán sẽ được bãi bỏ để chuyển sang phương thức tự kê khai, tự tính và tự nộp dựa trên doanh thu thực tế. Một thay đổi đáng chú ý là ngưỡng doanh thu chịu thuế sẽ được nâng từ 100 triệu đồng lên 200 triệu đồng mỗi năm. Mặc dù sự thay đổi này gây ra nhiều lo ngại trong cộng đồng tiểu thương về năng lực quản lý sổ sách và rủi ro pháp lý, cơ quan thuế khẳng định mục tiêu cốt lõi là tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, đồng thời cam kết hỗ trợ tối đa, không xử phạt trong giai đoạn đầu và không truy thu thuế khi chuyển đổi.
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Nguồn: Phạm Thịnh tổng hợp.
--------------------------------------------------------------------------------
1. Những thay đổi trọng yếu trong chính sách thuế
Sự chuyển đổi này được đánh giá là một trong những thay đổi lớn nhất về pháp luật thuế trong nhiều năm qua, tác động trực tiếp đến hàng triệu hộ kinh doanh và tiểu thương.Thay đổi phương thức tính thuế
- Loại bỏ thuế khoán: Hộ kinh doanh sẽ không còn nộp một mức thuế cố định hàng tháng do cơ quan thuế ấn định.
- Chuyển sang tự kê khai: Người nộp thuế phải tự thực hiện việc kê khai, tính toán và nộp thuế dựa trên doanh thu và chi phí thực tế.
- Phản ánh thực trạng kinh doanh: Thuế sẽ được nộp dựa trên kết quả lãi/lỗ thực tế thay vì đóng một mức cố định như trước đây, đảm bảo tính công bằng trong môi trường kinh doanh.
Thay đổi ngưỡng doanh thu chịu thuế
Cơ chế mới điều chỉnh đáng kể hạn mức doanh thu tối thiểu để phát sinh nghĩa vụ thuế:| Chỉ tiêu | Quy định hiện hành | Quy định mới (từ năm 2026) |
| Ngưỡng doanh thu nộp thuế | Từ 100 triệu đồng/năm trở lên | Từ 200 triệu đồng/năm trở lên |
2. Thách thức và lo ngại của hộ kinh doanh
Việc chuyển đổi sang hệ thống điện tử và sổ sách chuẩn hóa gây ra nhiều áp lực cho các hộ kinh doanh, đặc biệt là nhóm tiểu thương tại các chợ truyền thống.- Năng lực công nghệ: Nhiều tiểu thương đã quen với phương thức buôn bán thủ công, sử dụng sổ tay và chưa thành thạo trong việc kê khai thuế điện tử.
- Quản lý chứng từ: Các quy định về lập sổ sách, hóa đơn và quản lý hàng tồn kho theo chuẩn điện tử là một rào cản lớn đối với những hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
- Tâm lý lo ngại sai sót:Người dân lo lắng về việc bị xử phạt nếu vô tình nhập sai dữ liệu hoặc quên hóa đơn trong quá trình vận hành hệ thống mới.
- Trích dẫn từ tiểu thương: "Chúng tôi quen buôn bán bằng sổ tay chưa rành kê khai thuế điện tử lỡ nhập sai hay quên hóa đơn thì biết sửa sao?"
3. Cam kết và biện pháp hỗ trợ từ cơ quan thuế
Trước những lo ngại của người dân, lãnh đạo Cục Thuế đã đưa ra những phản hồi nhằm ổn định tâm lý và định hướng lộ trình thực thi.Chính sách hỗ trợ giai đoạn đầu
- Không xử phạt: Trong giai đoạn đầu triển khai, cơ quan thuế cam kết tập trung vào việc hướng dẫn và hỗ trợ người dân làm quen với hệ thống, thay vì áp dụng các chế tài xử phạt.
- Đào tạo và hướng dẫn: Cán bộ thuế sẽ trực tiếp hỗ trợ hộ kinh doanh trong việc chuyển đổi sang phương thức kê khai mới.
Quy định về chứng từ và truy thu
- Đơn giản hóa đối với nông sản: Đối với trường hợp mua hàng từ nông dân, hộ kinh doanh vẫn có thể sử dụng bảng kê theo hóa đơn, không bắt buộc phải có chứng từ cho từng giao dịch nhỏ.
- Cam kết không truy thu: Ngành thuế khẳng định sẽ không thực hiện truy thu khi hộ kinh doanh chuyển từ hình thức khoán sang kê khai từ ngày 01/01/2026.
- Ngoại lệ: Việc truy thu hoặc xử lý chỉ áp dụng đối với các trường hợp cố tình khai thiếu doanh thu hoặc mở rộng quy mô kinh doanh mà không báo cáo.
4. Mục tiêu và ý nghĩa của cải cách
Việc bãi bỏ thuế khoán không đơn thuần là thay đổi cách thu mà hướng tới những mục tiêu chiến lược lâu dài:- Minh bạch hóa thị trường: Đưa hoạt động kinh doanh của hàng triệu hộ vào khuôn khổ quản lý minh bạch, giúp phản ánh chính xác sức khỏe tài chính của nền kinh tế.
- Đảm bảo công bằng: Hộ kinh doanh chỉ phát sinh nghĩa vụ thuế khi thực tế có lợi nhuận, giúp giảm bớt gánh nặng cho các hộ kinh doanh gặp khó khăn.
- Hiện đại hóa quản lý: Thúc đẩy chuyển đổi số trong cộng đồng tiểu thương, phù hợp với xu hướng phát triển chung của nền kinh tế số.
Nguồn: Phạm Thịnh tổng hợp.
