Vào ngày 14 tháng 6 năm 2025, Quốc hội đã thông qua hai văn bản luật quan trọng, dự kiến có hiệu lực đồng bộ từ ngày 01 tháng 10 năm 2025: Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 và Luật Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025.
Các văn bản luật này giới thiệu những thay đổi mang tính hệ thống nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua các mức thuế suất ưu đãi, đồng thời tái định hướng quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học công nghệ. Trọng tâm của các thay đổi này bao gồm việc phân loại thuế suất dựa trên doanh thu, chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong nghiên cứu khoa học, và bổ sung các danh mục miễn thuế thu nhập cá nhân nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
--------------------------------------------------------------------------------
Lưu ý: Chính phủ sẽ quy định chi tiết phương pháp xác định tổng doanh thu làm căn cứ áp dụng các mức thuế suất 15% và 17%.
Nguồn: Phạm Thịnh tổng hợp.
Các văn bản luật này giới thiệu những thay đổi mang tính hệ thống nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua các mức thuế suất ưu đãi, đồng thời tái định hướng quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học công nghệ. Trọng tâm của các thay đổi này bao gồm việc phân loại thuế suất dựa trên doanh thu, chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong nghiên cứu khoa học, và bổ sung các danh mục miễn thuế thu nhập cá nhân nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
--------------------------------------------------------------------------------
1. Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp 2025
Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 được áp dụng ngay từ kỳ tính thuế năm 2025, quy định chi tiết về đối tượng nộp thuế, thu nhập chịu thuế, các khoản miễn thuế và các phương pháp tính thuế. Điểm đáng chú ý nhất là sự phân hóa thuế suất để hỗ trợ các doanh nghiệp có quy mô doanh thu khác nhau.1.1. Biểu thuế suất phổ thông và ưu đãi theo doanh thu
Luật thiết lập mức thuế suất phổ thông là 20%, tuy nhiên có các mức ưu đãi dành cho doanh nghiệp dựa trên tổng doanh thu của kỳ tính thuế trước liền kề:| Đối tượng áp dụng | Tổng doanh thu năm | Thuế suất |
| Doanh nghiệp siêu nhỏ | Không quá 3 tỷ đồng | 15% |
| Doanh nghiệp nhỏ và vừa | Từ trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng | 17% |
| Doanh nghiệp thông thường | Trên 50 tỷ đồng | 20% |
1.2. Thuế suất đối với các lĩnh vực đặc thù
Đối với các hoạt động khai thác tài nguyên và dầu khí, luật quy định mức thuế suất cao hơn đáng kể:- Hoạt động dầu khí (Tìm kiếm, thăm dò, khai thác): Thuế suất dao động từ 25% đến 50%. Mức cụ thể sẽ do Thủ tướng Chính phủ quyết định dựa trên vị trí, điều kiện khai thác và trữ lượng của từng mỏ theo hợp đồng dầu khí.
- Khai thác tài nguyên quý hiếm: Các loại tài nguyên như bạch kim, vàng, bạc, thiếc, wolfram, antiman, đá quý, đất hiếm chịu mức thuế suất 50%.
- Trường hợp ưu đãi khu vực khó khăn: Các mỏ tài nguyên quý hiếm có từ 70% diện tích nằm tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn sẽ được áp dụng mức thuế suất ưu đãi là 40%.
2. Luật Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025
Luật này thiết lập khung pháp lý mới cho các hoạt động khoa học công nghệ (KHCN) và đổi mới sáng tạo (ĐMST), xác định đây là động lực then chốt để phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh quốc phòng.2.1. Thay đổi tư duy quản lý nhà nước
Một trong những cải cách quan trọng nhất là việc chuyển dịch phương thức quản lý:- Từ tiền kiểm sang hậu kiểm: Tập trung vào kết quả thực tế và hiệu quả đầu ra thay vì kiểm soát chặt chẽ quy trình ban đầu.
- Chấp nhận và quản trị rủi ro: Thừa nhận tính rủi ro đặc thù trong hoạt động nghiên cứu KHCN và ĐMST, từ đó xây dựng cơ chế quản trị rủi ro phù hợp.
2.2. Các khoản miễn thuế thu nhập cá nhân bổ sung
Nhằm thu hút nhân lực và nguồn vốn vào lĩnh vực ĐMST, luật bổ sung ba khoản thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân:- Thu nhập từ lương và công xá: Áp dụng cho các cá nhân trực tiếp thực hiện nhiệm vụ KHCN và ĐMST.
- Thu nhập từ quyền tác giả: Áp dụng khi kết quả của các nhiệm vụ KHCN và ĐMST được thương mại hóa (theo quy định của pháp luật về KHCN, ĐMST và Sở hữu trí tuệ).
- Thu nhập của các đối tượng trong hệ sinh thái khởi nghiệp:
- Nhà đầu tư cá nhân và chuyên gia làm việc cho dự án khởi nghiệp sáng tạo.
- Sáng lập viên của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
- Nhà đầu tư cá nhân góp vốn vào các quỹ đầu tư mạo hiểm.
Kết luận
Sự ra đời của hai đạo luật này vào tháng 10 năm 2025 thể hiện nỗ lực của nhà nước trong việc tạo ra một môi trường thuế công bằng hơn cho các doanh nghiệp nhỏ, đồng thời tạo đòn bẩy tài chính và pháp lý để thúc đẩy hoạt động khoa học công nghệ. Việc giảm bớt rào cản hành chính qua cơ chế hậu kiểm và ưu đãi thuế cho nhân lực chất lượng cao được kỳ vọng sẽ tạo ra những bước đột phá trong phát triển kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo.Nguồn: Phạm Thịnh tổng hợp.
