Bắt đầu từ năm 2026, hệ thống chính sách thuế tại Việt Nam sẽ trải qua những điều chỉnh sâu rộng, tác động trực tiếp đến hàng chục triệu đối tượng từ cá nhân làm công ăn lương, hộ kinh doanh đến các doanh nghiệp nông nghiệp. Các thay đổi cốt yếu bao gồm:
- Nâng mức giảm trừ gia cảnh thuế TNCN: Tăng khoảng 40% so với hiện hành, giúp giảm gánh nặng thuế cho người lao động.
- Gia hạn giảm thuế VAT 2%: Tiếp tục áp dụng mức thuế suất 8% cho nhiều nhóm hàng hóa đến hết năm 2026 để kích cầu tiêu dùng.
- Cải cách thuế đối với hộ kinh doanh: Loại bỏ thuế khoán, chuyển sang phương pháp kê khai trực tiếp trên doanh thu hoặc phương pháp khấu trừ tùy theo quy mô doanh thu.
- Sửa đổi thuế VAT nông nghiệp: Giải quyết tình trạng đọng vốn và tăng tính cạnh tranh cho nông sản nội địa thông qua cơ chế không phải kê khai tính nộp thuế nhưng được khấu trừ đầu vào.
- Kéo dài miễn thuế đất nông nghiệp: Duy trì chính sách miễn thuế đến hết năm 2030 để đảm bảo an ninh lương thực.
- Điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường: Duy trì mức thuế ưu đãi đối với xăng dầu đến hết năm 2026, riêng nhiên liệu bay tăng 500 đồng/lít.
--------------------------------------------------------------------------------
1. Điều chỉnh Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN)
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thống nhất tăng mức giảm trừ gia cảnh cho kỳ tính thuế từ năm 2026. Đây là lần điều chỉnh đầu tiên kể từ tháng 7/2020, với mức tăng khoảng 40%, dựa trên tốc độ tăng thu nhập bình quân và tăng trưởng GDP.
Chi tiết mức giảm trừ mới
- Cho bản thân người nộp thuế: Tăng từ 11 triệu đồng/tháng lên 15,5 triệu đồng/tháng.
- Cho mỗi người phụ thuộc: Tăng từ 4,4 triệu đồng/tháng lên 6,2 triệu đồng/tháng.
Bảng minh họa nghĩa vụ thuế dự kiến (sau khi trừ BHXH 10,5%)
| Thu nhập hàng tháng | Số người phụ thuộc | Tổng mức giảm trừ (Bản thân + Phụ thuộc + BHXH) | Trạng thái nộp thuế |
| 17.000.000 VNĐ | 0 | ~17.285.000 VNĐ | Không phải nộp |
| 24.000.000 VNĐ | 1 | ~24.220.000 VNĐ | Không phải nộp |
| 31.000.000 VNĐ | 2 | Cao hơn thu nhập thực tế | Không phải nộp |
--------------------------------------------------------------------------------
2. Gia hạn chính sách giảm 2% thuế Giá trị gia tăng (VAT)
Chính phủ ban hành Nghị định 174, kéo dài thời gian giảm thuế VAT từ 10% xuống 8% đến hết ngày 31/12/2026 nhằm kích cầu tiêu dùng và thúc đẩy sản xuất kinh doanh.
- Đối tượng áp dụng: Các nhóm hàng hóa, dịch vụ đang chịu thuế suất 10%.
- Đối tượng mở rộng (theo Nghị định 170): Sản phẩm phi kim đúc sẵn, than cốc, dầu mỏ tinh chế, hóa chất và dịch vụ công nghệ thông tin.
- Các nhóm loại trừ (vẫn giữ mức 10%): Viễn thông, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, bất động sản, kim loại, khai khoáng (trừ than), và các hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ xăng).
--------------------------------------------------------------------------------
3. Cải cách thuế đối với Hộ kinh doanh và Cá nhân kinh doanh
Từ năm 2026, phương pháp thuế khoán sẽ bị bãi bỏ. Việc quản lý thuế đối với hộ kinh doanh sẽ chuyển sang cơ chế kê khai, tương đồng với mô hình doanh nghiệp nhưng có sự giản lược về kế toán.
Phân loại theo doanh thu năm
- Doanh thu \le 200 triệu đồng:
- Không phải nộp thuế TNCN và VAT.
- Vẫn phải kê khai 2 lần/năm (đầu/giữa năm và cuối năm) để xác định nghĩa vụ.
- Doanh thu từ > 200 triệu đến 3 tỷ đồng:
- Bắt buộc nộp thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu.
- Tỷ lệ thuế suất cụ thể:
- Phân phối hàng hóa: VAT 1%, TNCN 0,5%.
- Dịch vụ: VAT 5%, TNCN 2%.
- Xây dựng có bao thầu vật tư: VAT 3%, TNCN 1,5%.
- Cho thuê tài sản: VAT 5%, TNCN 5%.
- Hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng và bán trực tiếp cho người tiêu dùng bắt buộc dùng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.
- Doanh thu > 3 tỷ đồng (trong 2 năm liên tiếp):
- Áp dụng phương pháp khấu trừ (như doanh nghiệp siêu nhỏ/vừa).
- Thuế VAT = VAT đầu ra - VAT đầu vào.
- Thuế TNCN = (Doanh thu - Chi phí hợp lý) x 17%.
Quản lý kinh doanh qua nền tảng Thương mại điện tử (TMĐT)
- Nếu sàn có chức năng thanh toán: Sàn thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế cho cá nhân.
- Nếu sàn không có chức năng thanh toán: Cá nhân tự kê khai theo từng lần phát sinh (tháng hoặc quý).
- Trường hợp doanh thu cuối năm dưới 200 triệu đồng, hộ kinh doanh sẽ được hoàn lại số thuế đã nộp thừa.
--------------------------------------------------------------------------------
4. Sửa đổi quy định Thuế VAT trong Nông nghiệp
Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi Luật thuế VAT (dự kiến hiệu lực từ 01/01/2026) nhằm tháo gỡ khó khăn về dòng tiền và tăng sức cạnh tranh cho nông sản nội địa.
- Vấn đề hiện hành: Doanh nghiệp xuất khẩu nông sản phải vay ngân hàng để nộp thuế VAT 5% khi mua hàng trong nước, sau đó mới được hoàn, gây đọng vốn và tăng chi phí tài chính.
- Giải pháp mới: Các sản phẩm cây trồng, chăn nuôi, thủy hải sản chưa chế biến (hoặc sơ chế thông thường) khi doanh nghiệp/hợp tác xã mua bán với nhau sẽ không phải kê khai tính nộp thuế VAT nhưng vẫn được khấu trừ thuế VAT đầu vào.
- Đối với thức ăn chăn nuôi: Điều chỉnh để đảm bảo công bằng giữa hàng sản xuất trong nước và hàng nhập khẩu, giúp giảm chi phí sản xuất cho người chăn nuôi.
--------------------------------------------------------------------------------
5. Miễn Thuế sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2030
Quốc hội quyết định kéo dài thời hạn miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp thêm 5 năm, từ 01/01/2026 đến hết ngày 31/12/2030.
- Đối tượng được miễn: Hộ gia đình, cá nhân và tổ chức trực tiếp sử dụng đất để sản xuất nông nghiệp.
- Trường hợp phải nộp 100% thuế: Tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao đất nhưng không trực tiếp sử dụng mà cho đơn vị khác thuê lại.
- Tác động kinh tế: Dự kiến mức miễn giảm đạt khoảng 7.500 tỷ đồng mỗi năm, góp phần thúc đẩy tập trung đất đai cho sản xuất quy mô lớn và hiện đại hóa nông thôn.
--------------------------------------------------------------------------------
6. Chính sách Thuế Bảo vệ môi trường đối với Xăng dầu
Mức thuế bảo vệ môi trường trong năm 2026 được ấn định duy trì như mức của năm 2025 đối với đa số mặt hàng, ngoại trừ nhiên liệu bay.
| Mặt hàng | Mức thuế áp dụng trong năm 2026 |
| Xăng (trừ ethanol) | 2.000 đồng/lít |
| Dầu diesel, dầu mazut, dầu nhờn | 1.000 đồng/lít |
| Mỡ nhờn | 1.000 đồng/kg |
| Dầu hỏa | 600 đồng/lít |
| Nhiên liệu bay | 1.500 đồng/lít (Tăng 500 đồng so với hiện hành) |
Lưu ý: Từ ngày 01/01/2027, mức thuế sẽ thực hiện theo biểu thuế quy định tại Nghị quyết 579/2018/UBTVQH14.
Nguồn: Phạm Thịnh tổng hợp.
